Tanzimat Edebiyatı'nın belki de en önemli ismi olan Namık Kemal, günümüzde "Vatan Şairi" lakabıyla hatırlanır. Bu lakabın sebebi, Namık Kemal'in eserlerinde ve yazılarında dönemin toplumsal sıkıntılarına dikkat çekmesi; vatan, millet gibi kavramları şiddetle savunmuş olmasıdır. Fakat Namık Kemal gibi, böyle konularla bu kadar yakından ilgilenen bir yazar bile bütün eserlerinde bu konulara yoğunlaşmayabilir. Yazarın aşk ve evlilik ilişkilerine yoğunlaştığı Zavallı Çocuk, bu istisnaların iyi bir örneğidir. On dört yaşındaki Şefika ile on dokuz yaşındaki Ata arasındaki trajik aşk hikayesini anlatan Zavallı Çocuk, Namık Kemal'in diğer eserlerinden bu açıdan farklılık gösterir. Bununla birlikte, bu eserde Namık Kemal'in toplumsal konulardan tamamen uzak durduğunu söylemek de doğru olmaz - yazar, merkeze daha "küçük" bir meseleyi yerleştirse de, evliliklerin nasıl yapılması gerektiği ile ilgili güçlü bir mesaj verir.

İlk Basımı 1937 yılında "Yeni Kitapçı" tarafından basılan roman, Sabahattin Ali'nin roman türünde ilk eseridir. Kuyucaklı Yusuf konusu itibariyle ailesinin katledilmesiyle sahipsiz kalan dokuz yaşındaki Yusuf'un olayı soruşturmak için Kuyucak'a gelen Nazilli Kaymakamı Selahattin Bey tarafından evlatlık alınması ve çocuğun daha sonraki hayatı anlatılmaktadır. Edebiyat eleştirmenlerine göre Yusuf karakteri, köyden şehre göç edip şehir hayatına uyum sağlayamayan insan tipinin habercisi olarak değerlendirilmektedir.

İçimizdeki Şeytan; birbirini severek evlenen, hayata bakış tarzları, kişilikleri farklı olan iki gencin anlaşamayarak ayrılmalarını konu edinen bir romandır. Nitekim iki genç birbirlerini tanımaya fırsat bulamadan dünya evine girerler, fakat kişiliklerinin zıtlaşması ve biraz da geçim derdinden dolayı birbirlerinden uzaklaşmak durumunda kalırlar. İçimizdeki Şeytan; realist akıma dayanarak realist bir üslupla yazılmış, kentte meydana gelen bir aşk romanıdır.