Wonsoon | đắm

Phận

Làng Bông có một phú ông,
Ruộng đồng cò trắng, lúa bông trĩu vàng.
Thương dân góp của dựng đàng,
Đắp đê chống lũ, mở mang phúc lành.
Tết về mổ lợn, giết trâu,
Cả làng no ấm, khói màu rộn vui.
Ai ai cũng quý cũng mời,
Phú ông là chỗ cậy nơi trong vùng.
Ấy mà trời chẳng cho xong,
Cậu út trong ngọc, mà lòng đớn đau.
Thân hình yếu bóng như sương,
Bệnh hoài, sắc nhạt, phú ông ngậm ngùi.
Đêm về khấn nguyện trời cao,
Xin cho con trẻ bớt đau bớt sầu.
Khắp nơi tìm kẻ hiền nhân,
Bầu bạn, chăm sóc sớm hôm cận kề.

Làng Bông có một phú ông, nhà ở giữa làng, ruộng đồng bạt ngàn, thuê cả trăm cả nghìn người làm thuê. Ông hiền hậu, thương người thương vật, cả làng cả xóm, già trẻ lớn bé ai cũng yêu, ai cũng quý phú ông.

Nhà ông giàu, nhưng ông không kiêu, ông nói ông giàu để ông nuôi làng. Ông nuôi được thật.

Làng Bông vốn năm ven sông Hồng, cứ mỗi lần mùa mưa đến, mưa nhiều nước lũ dâng cao, tràn hết cả vào làng, phá hủy nào là ruộng, hại chết nào là trâu bò. Ông thương dân làng, gom góp của cải báo lên chính quyền, khẩn cầu nhờ chính quyền đắp đê ngăn lũ, cốt để lòng dân yên, nhà dân ổn. Từ ngày đê điều được xây, cả làng không sợ mùa mưa nữa, dân làng Bông nhiều người ăn nên làm ra, cảm ơn phú ông rối rít. Mỗi lần có người quà cáp đến nhà ông, ông lại lắc đầu mà rằng: "Còn đó vẫn người đói khát, tôi mà nhận thì họ biết sống làm sao?"

Mỗi năm Tết gần kề, có lẽ mùa xuân phơi phới khiến ai cũng vui vẻ trong lòng, phú ông cứ mỗi hai bẩy tháng Chạp lại tổ chức mổ lợn giết trâu, chia đều từng phần rồi khao cả làng ăn Tết. Dân làng Bông cứ kháo nhau đùa rằng: "Còn phú ông ở đây thì việc gì sợ đói, sợ rét." Phú ông cho đi mà chẳng nề hà chuyện được báo đáp, mỗi ngày ông cứ ca bài ca, cho đi một là nhận lại mười.

Ấy thế mà số ông cũng khổ. Càng có tuổi, ông lại càng trằn trọc con cái. Phú ông có hai cậu con trai, con trai cả khỏe khoắn, tài giỏi, văn võ song toàn, vợ đẹp con ngoan. Cậu cả thiên phú một tài năng, quyết định cùng vợ cùng con lên kinh đô làm việc cho vua, danh tiếng lẫy lừng, không ai không biết.

Nhưng người khiến ông luôn đau đáu lại là cậu út. Cậu út Trần Viên Hữu, từ khi sinh ra đã không may có sức khỏe yếu kém. Cậu dễ ốm sốt, thể lực lại không bằng ai, đã là một người đàn ông trưởng thành nhưng sức mạnh lại không bằng đứa con trai vừa qua tuổi trăng rằm. Có thể vì lẽ đó mà cậu không có bạn, lại càng không có ai nguyện ở bên chăm sóc, trò chuyện mỗi ngày.

Phú ông lo lắm, ông đã già rồi, sức khỏe cũng không còn như trước, nếu không lo được cho Viên Hữu yên bề gia thất trước khi nhắm mắt, ông chẳng thể nào yên lòng.

Vậy mà cậu út vẫn hay thưa ông, rằng là cậu có thể tự lo cho mình, không ai nguyện ở bên cậu thì cậu đâu thể nào ép nổi người ta, ép dầu ép mỡ, ai nỡ ép duyên. Cậu út tuy sức khỏe yếu, bù lại là tài thơ văn. Ngày ngày ốm đau thế nào vẫn cố gắng cắp sách cắp vở đi dạy miễn phí cho bọn trẻ con trong làng, thành ra lại là cả làng đều thương cậu út.

Hôm nay lại là một ngày đầu xuân, lớp học của cậu út những ngày xuân lúc nào cũng rộn ràng hơn cả. Ấy là vì không khí Tết đến của đầu tháng Chạp, ai ai cũng đắm chìm trong cái không khí cận lễ này. Cậu út cũng vậy. Cậu đã dậy từ rất sớm, chuẩn bị đủ thứ bánh kẹo cho bọn trẻ con ở lớp, tay xách nách mang bao nhiêu là túi đến lớp học đơn sơ của mình ở đầu làng, người làm có muốn giúp nhưng cậu nhất quyết bảo không, phải tự tay mình tặng mới có ý nghĩa.