schrijftips met Nette

'show don't tell'

Zoals ik al bij de dramatic mode heb gezegd, is de "show don't tell"-techniek een techniek waarbij je als schrijver alles aan de lezer laat 'zien' in de plaats van het te zeggen. In de plaats van te schrijven: 'Dickie verliefd is op Saartje', laat je als schrijfster Dickie in de buurt van Saartje de hele tijd over zijn woorden struikelen, zijn wangen worden rood en hij krijgt zweethandjes. 

Zo laat ik via mijn personages zien in welke wereld ze thuishoren voordat ik het expliciet vermeld. In het eerste hoofdstuk van "De Terugkeer" wordt via de kledij van mijn personages (Gael draagt een skinny jeans, hoge hakken van een bekend merk en een crèmekleurige sjaal - en oh, ze heeft een Ferrari in de prak gereden, terwijl Caleb in de garage werkt en een vuile overall aanheeft, tot welke klasse ze behoren zonder dat ik heb gezegd (of ik Caleb laat zeggen): Gael is een arrogante rijke trut. Het is wat je als lezer onthoudt omdat Gael zich ook zo laat zien door haar houding en gedrag. Dat is show don't tell. 

(voor een uitgebreid voorbeeld verwijs ik je graag door naar het hoofdstuk "voorbeeld dramatic mode of camera-eye mode") 

Een goede tip voor bij "show don't tell" is dat je emoties moet laten zien. Vertel wat je personages voelen. In plaats van "ze is droevig" te zeggen, laat het zien: "Haar onderlip trilde, terwijl ze hevig met haar wimpers knipperde om de damvloed aan hete tranen tegen te houden." Overdrijf hier ook weer niet in - soms is het best goed om iets te vertellen in de plaats van een ellenlange beschrijving. Evenwicht is de beste verhouding. 

Als je emoties laat zien, geef je iets aan de lezer waaraan hij zich kan optrekken. Maar besteed er geen twee paragrafen aan, zonder dialoog of innerlijke gedachtegang van je personages.

Onder bepaalde auteurs leeft de overtuigingen dat mensen die de "show don't tell"-techniek hanteren, per definitie betere schrijvers zijn. Die overtuiging gaat maar gedeeltelijk op. Ja, soms is de "show don't tell" aan te raden, omdat je anders je lezers de paplepel in de mond geeft. Ja, soms is het inderdaad aan te raden om bepaalde details beter weer te geven en een soort van nuance op te wekken. Betekent dit dat je nooit meer mag schrijven "Dickie is verliefd op Saartje?" Natuurlijk wel! Persoonlijk ben ik er heilig van overtuigd dat je als schrijver een goed evenwicht hoort bewaren tussen vertellen en tonen. 

Wat moet je zeker onthouden?

- gebruik de 'show don't tell'-techniek om details en nuance weer te geven

- afwisseling is de boodschap!