La Escapador

Capitulo 63: Paglalakbay Sa Lupang Tinubuan

Ang araw ay sumikat nang maaga sa Pueblo Camaya. Ang liwanag ng araw ay sumiksik sa mga ulap, nagbigay liwanag sa kalsadang tinatahak ng karwahe na magdadala kay Casimiro at Anastacia patungong Vigan. Pinaghahandaan na nila ang kanilang pagbabalik, hindi lamang bilang mga lider ng kanilang bayan, kundi bilang magkasamang naglalakbay sa isang mas matibay na pagkaka-kilala at pangarap para sa kanilang hinaharap.

Mabilis na nagtulungan si Ramon at ang mga tauhan ng bayan upang ihanda ang karwahe. Ang marangyang karwahe ay may mga upuan ng kutson, at ang gulong nito ay matibay at matatag upang makatawid sa masalimuot na daan. Sa tabi nito, nakatayo si Ramon, may ngiting malungkot na tumingala kay Casimiro at Anastacia na nag-aabala sa kanilang mga gamit.

"Mag-ingat kayo, ha," sabi ni Ramon habang inaayos ang huling detalye ng karwahe. "Hindi ko kayang tanggapin na maglakbay kayong mag-isa."

Si Casimiro ay ngumiti at nagpasalamat kay Ramon. "Hindi kami maglalakbay na mag-isa, Ramon. Lagi kitang kasama sa aming mga laban."

Si Anastacia naman ay tumingin kay Ramon, ang kanyang mga mata ay nagsasabing walang galit, kundi pasasalamat. "Salamat, Ramon. Kailangan namin ang iyong suporta," wika niya, ngunit may bahid ng lungkot sa kanyang tinig.

"Isa lang ang hiling ko," sagot ni Ramon, ang tinig ay may kabigatan, "na sana maging maayos ang lahat para sa inyo."

Hindi na sila nagsalita pa. Sa kabila ng mga hindi pagkakaintindihan at mga pagsubok, naroroon ang mga pangarap nila para sa kanilang bayan at sa bawat isa. Ang kanilang pagkakaibigan ay naging mas matibay sa kabila ng mga pagsubok.

Habang nagsisimula ang kanilang paglalakbay, ang malumanay na ihip ng hangin ay bumabalot sa kanilang mga katawan. Si Casimiro ay nasa tabi ng kabayo, habang si Anastacia ay nakaupo sa loob ng karwahe, tinitingnan ang mga tanawin na dumadaan sa kanilang harapan. Ang bawat landas na tinatahak nila ay parang naglalaman ng mga alaala, mga alaala ng mga pagkakataong magkasama nilang ipinaglaban ang mga tao ng Pueblo Camaya.

"Casimiro," simula ni Anastacia, ang tinig ay may pagnanasa at malalim na kahulugan. "Ano ang mga pangarap mo sa hinaharap?"

Si Casimiro ay tumingin kay Anastacia, at nag-abot ang kanilang mga mata. "Pangarap ko?" sagot ni Casimiro. "Pangarap ko na sana maging isang bayan na malaya mula sa mga mapagsamantalang tao. Pangarap ko na magkaroon tayo ng isang lipunan kung saan ang lahat ay pantay-pantay, at hindi lamang ang mga may pera ang magdidikta ng ating buhay."

Anastacia ay nagngiti. 

Habang tumatahak ang karwahe sa kalsadang tinatahak ng mga kabayo, nagsimula ang kasiyahan. Ang mga tanawin ng bukirin at bundok ay tila nagsasayaw sa ilalim ng sikat ng araw, at ang mga kabayo ay mabilis na tumakbo, sinusuong ang kalsadang mababagtas mula sa isang mataas na bahagi ng bundok.

"Hoy, Casimiro!" tawag ni Anastacia mula sa loob ng karwahe. "Hinay-hinay. Masdan mo ang tanawin mula dito sa itaas ng bundok. Halika, bumaba muna tayo at samahan mo akong hangaan ang tanawing ito. "

Si Casimiro ay nagpakita ng ngiti, ang kanyang mga mata ay kumikislap sa kagalakan. "Saan ba ako pupunta? Kung hindi ko sasamahan si Anastacia, sino pa ang maghahanap ng tamang ruta?"

"Masama ba akong kasama?" tanong ni Anastacia, may halong biro.

"Matagal ko nang natutunan na ang buhay ko ay hindi magiging ganito kung wala ka," sagot ni Casimiro na may masayang tono.

Tumawa sila ng sabay at tuloy-tuloy. May mga pagkakataon na natatawa na lang sila sa mga simpleng bagay, tulad ng pagkakasalungat ng kanilang mga pananaw at ideya.

Habang patuloy ang paglalakbay, ang tanawin ay nagiging mas maganda at mas malawak. Ang mga bundok ay may kagandahan, at ang hangin ay nagbibigay ng kasiyahan. Sa bawat talang ipinapakita ng kalangitan, nagsimulang magbukas ang mga nararamdaman ni Anastacia at Casimiro.

Isang araw, habang ang karwahe ay humihinto sa isang maliit na tabing-ilog para magpahinga, nagtanong si Anastacia sa malalim na tinig, "Casimiro, ano ang susunod na hakbang natin? Kung matutuloy ang lahat ng ito, ano ang magiging layunin natin?"

Si Casimiro ay nag-isip sandali, ang mga mata ay tinitingnan ang kalikasan. "Pangarap ko, Anastacia, na maging isang bayan na tunay na malaya. Wala nang pang-aabuso, wala nang takot sa mga may-ari ng lupa. Gusto ko, lahat tayo ay magkakasama at magkakaroon ng pagkakataon. Kung paano, hindi ko pa alam."

Anastacia ay lumingon kay Casimiro, at nakita niyang seryoso ito. "Paano kung magbago ang lahat, Casimiro? Paano kung ang lahat ng ating pinagtulungan ay mawalan ng saysay?"

Bumangon si Casimiro mula sa upuan at lumapit kay Anastacia. Tumayo siya sa tabi ng karwahe, ang kanyang mga kamay ay dumaan sa hangin. "Alam mo, Anastacia, ang pinakamahalaga sa lahat ng ito ay hindi ang tagumpay, kundi ang bawat hakbang natin kasama ang mga mamamayan ng ating bayan. Hindi nila kami iiwan, at hindi ko sila iiwan. Sa kabila ng lahat ng nangyari, ang mahalaga ay naitama natin ang mga pagkakamali."

Ang araw ay nagsimula nang magtakipsilim. Ang liwanag ng araw ay nagbigay ng mainit na kulay sa mga bundok sa kanilang paligid. Mabilis na tumatakbo ang mga kabayo, ngunit sa loob ng karwahe, tila ang oras ay tumigil, ang dalawang magkasama ay nag-uusap, may mga malalalim na pananaw tungkol sa kanilang buhay.

"Casimiro," wika ni Anastacia, ang tinig ay may kagaanan. "Sana lagi kitang kasama Casimiro. Palagi."

"Hindi ka na isang escapador? Hindi ka na tatakas sa akin?" makabuluhang tanong ni Casimiro.

Tumango si Anastacia at niyakap ang binata.

Habang ang karwahe ay dumaan sa pook na kanilang iniwanan, ang mga tanawin ng Ciudad Fernandina De Vigan ay nagsimula nang magpakita sa malalayong bundok at sa mga abuhing lansangan. Ang hangin na humaplos sa kanilang mga mukha ay tila may kakaibang lamig at init, parang pagsalubong ng nakaraan at hinaharap. Ang bawat patak ng ulan na dumaan sa kanilang daan ay nagbigay daan sa mas malalim na pagmumuni, sa mga damdamin na hindi pa ganap na nauunawaan.

Si Anastacia ay nakatingin sa mga tanawin ng Vigan, ang kanyang mata ay malalim, punong-puno ng mga alaala. Ang mga kalsadang dati'y puno ng mga pangarap at takot, ngayon ay tinatahak niyang may mas matatag na tiwala sa sarili at sa kanyang kapalaran. Ang mga pook na ito, kahit malungkot at puno ng mga pagsubok, ay nagbigay ng lakas sa kanya upang labanan ang bawat hamon.

"Casimiro," wika ni Anastacia habang ang kanyang mga mata ay dumaan sa malawak na mga palayan, "ang dami ng mga alaala dito. Minsan, naisip ko na baka hindi ko na kaya pang bumalik, pero ngayon... nararamdaman ko na ang lahat ng pinagmulan ko ay narito."