Ang gabi ay malamig at tahimik. Isang payapang hangin ang humaplos sa balat ni Casimiro habang pinagmamasdan ang mga dokumento ng lupa sa harap niya. Ang mga ito ay nakatago sa isang lumang aklatan sa kanilang dating mansion, na unti-unting inaanay. Bilang anak ng dating gobernadorcillo, wala siya noong pakialam sa mga papeles ng kaniyang ama. Hanggang sa namulat siya't kailangang magkaroon siya ng pakialam sa pamamalakad. Dito niya napagtantong may responsibilidad siyang itama ang anumang baluktot na ginawa ng kaniyang ama. Hindi naitago kay Casimiro na may mga hindi tamang pag-aari sa mga dokumentong ito.
"Ang lahat ng ito ay dapat imbestigahan," bulong ni Casimiro sa sarili, ang kanyang mga mata ay nakatuon sa mga papel na nakalap mula sa iba't ibang aklat at mga talaan.
Nakita niya ang mga pangalan ng mga may-ari ng lupa, mga pangalan ng mga maharlika, mga kastila, at mga principalia, na tila pinili ng mga Espanyol noong panahon ng kanilang pamumuno. Sadyang pinaboran ang mga ito upang mapanatili ang kanilang kapangyarihan sa lugar. Pinipilit niyang tiyakin ang bawat detalye, ngunit ang mga pangalan ay nagsisimula nang magmukhang peke.
"Teka..." tumigil siya at inusisa ang isang dokumento na may kakaibang pirma. Ang lupang nakatala dito ay hindi nakatugma sa aktwal na mapa ng mga pag-aari sa kanilang bayan. Ang pangalan ng may-ari ay hindi kilala, ngunit ang mga detalye ng ari-arian ay nakalagay, mga lupa na ngayo'y kontrolado ng mga mayayamang pamilya sa Vigan.
Habang iniinspeksyon ni Casimiro ang mga dokumento, napansin niyang ang mga guwardiya sibil ng mga Espanyol ay nagmamasid mula sa labas. Madalas na silang magbantay sa lugar, ngunit hindi nila ito pinansin. Ayon sa ilang tao, ang mga tulisan lamang ang kanilang tinutugis. Pero sa mga tagaroon, may mga kwento na ang mga tulisan ay nagbibigay din ng tulong sa mga mahihirap—isang konsepto na hindi agad naiintindihan ni Casimiro. Minsan, ang mga ito ay nagbibigay ng pagkain sa mga pook na pinabayaan ng mga Espanyol.
"Nandiyan ba ang mga tulisan na sinasabi nila?" tanong ni Casimiro sa sarili habang ang pag-iisip ay nababahala. Ngunit ang kanyang isip ay patuloy na bumabalik sa mga dokumento—mga peke at mga lihim na hindi pa nahahanap.
Sumunod na gabi, nagpasya si Casimiro na bisitahin ang mga lupa at ari-arian na may mga kahina-hinalang dokumento. Kasama ang ilang kasamahan, naglakad sila sa madilim na kalsada ng Vigan. Walang gaanong tao sa paligid, at ang mga anino ng mga matatayog na bahay ay tila nagmamasid sa kanila. Si Anastacia, na kasama niya sa kanilang misyon, ay tumahimik. Alam niyang may mga bagay na hindi pa nila kayang ipaliwanag, at masyado nang malalim ang kanilang ginugol na oras sa paghahanap ng katotohanan.
"Isang hakbang pa, Casimiro," ani Anastacia nang mapansin niyang tumigil si Casimiro. "Dapat mag-ingat tayo."
"Huwag kang mag-alala, hindi tayo pababayaan," sagot ni Casimiro. Ang lakas ng kanyang boses ay may kasamang tapang, ngunit may kalabit na takot sa kanyang puso.
Habang nagsasalita sila, narinig nila ang mga yabag sa likod. Ang tunog ng mga paa sa buhangin ay mabilis at may kasamang alingawngaw ng mga kabayo. Ang mga guwardiya sibil ay dumating at nagsalita, "Mag-ingat kayo, senyor. Ang mga tulisan ay madalas na dumaan sa lugar na ito."
Sumimangot si Casimiro. "Hindi kami tulisan, kami ay mga nag-iinspeksyon ng lupa. Hindi kami dapat takutin."
BINABASA MO ANG
La Escapador
Ficción histórica[COMPLETED] Nakakulong si Anastacia sa kahong ginawa para sa kanya ng lipunan -- pagkilos nang mayumi, pananatili sa loob ng tahanan, pag-aaral kung papaano maging mabuting ina at maybahay, at pagpapakasal sa lalaking itinakda sa kanya ng kanyang mg...
