Dumating sila sa Vigan sa isang umagang tahimik. Ang langit ay may bahagyang ulap, tila nananaginip pa rin sa mga alingawngaw ng kahapon. Ang simoy ng hangin ay may bahid ng alaala, may halong amoy ng tuyo, ng bagong lutong tinapay mula sa panaderia, at ng matandang adobe na siniklot ng panahon. Habang ang karwahe'y dahan-dahang tumatahak sa makipot na kalye ng bayan, ang bawat yapak ng kabayo ay tila nagbabalik ng mga alon ng lumang buhay na iniwan nila.
"Hindi ba't dito tayo minsang nahulog sa kalesa dahil sa kalokohan mo?" nakangiting sambit ni Anastacia habang pinagmamasdan ang isang kantong malapit sa plaza.
"Hindi ako ang may hawak ng renda noon," sagot ni Casimiro, magaan ang tinig, "ikaw ang nagpumilit na kami'y umikot pa ng isa pang beses sa paligid dahil gusto mong marinig ang banda."
Napangiti si Anastacia. Mapaglaro ang ngiti, ngunit may lamat ng lungkot sa gilid.
Ang mga mata niya'y nanatili sa tanawin ng bayan. Ang mga pook na dati'y paborito niyang pook-pampalipas-oras noong siya'y bata pa, ang balon sa tabi ng simbahan, ang puno ng manga sa tapat ng lumang kumbento, ang mabatong daan patungo sa ilog, ngayon ay tila mga gunita ng ibang panahon. Ngunit sa kabila ng lahat, may bagong pagtingin. Hindi na ito mga alaala ng hirap lamang, kundi mga paalala ng pagbabagong magaganap.
"Ang mga bahay ay tila mas maayos na ngayon," aniya, habang pinagmamasdan ang mga bagong pinturang bintana, mga haliging pinapinturahan muli, "parang nagising mula sa mahabang pagkakahimbing."
"Ang bayan ay sumasabay sa atin," ani Casimiro. "Tayong dalawa'y nagbago, kaya't ang Vigan ay nagabago rin."
Sa paglapit nila sa plaza, nagsimulang lumabas ang mga tao mula sa kanilang tahanan, may mga maglalako ng puto, mga batang may dalang bilao ng itlog na maalat, matatandang babae na may hawak na abaniko, at ilang mga kabataang sumisilip mula sa bintana ng ikalawang palapag. Ang mga mata ng bayan ay nakatutok sa kanila, at ang bawat hakbang ng kanilang pagdating ay puno ng kahulugan.
Sa loob ng karwahe, si Casimiro ay abala sa pagbati, pagtango, at pagtanggap ng impormal na ulat mula sa mga taong lumalapit. Si Anastacia, sa kanyang katahimikan, ay dama ang bigat at gaan ng sandaling iyon. Dati siyang pinaghahanap, tinatawag na taksil, tinuturing na banta sa bayan. Ngunit ngayon, pinatawad siya, pinatawan ng amnestiya. At higit sa lahat, minamahal.
Bilang bagong gobernadorcillo, hindi na nga si Casimiro ang dating lalaking nawawala sa pansin—siya na ngayon ang tinuturing na tagapagligtas ng bayan, ang kalakhang simbolo ng pagbabago. Si Anastacia, na noon ay isang tulisan, ay napatawad at pinatawan ng amnestiya. Ang kanyang pangalan ay hindi na ang pangalan ng takot at poot, kundi isang simbolo ng pag-asa at pagbabago sa mata ng mga tao ng Vigan.
Pagkatapos ng unang pagtanggap at pagbati ng mga tao, nagpasiya silang dumaan sa burol ng Tamag. Naroon pa rin ang mga punong akasya, ang mga damuhang mataas na minsan ay naging taguan nila, at ang bangin na minsang muntik nilang ikinasawi.
"Babalik ba tayo sa Tamag?" tanong ni Casimiro bigla, habang ang kanilang karwahe'y huminto saglit upang bigyang-daan ang isang kalabaw na tumatawid.
"Sa burol?" tugon ni Anastacia, bahagyang nagulat. "Hindi ko alam kung nararapat pa tayong umakyat doon."
BINABASA MO ANG
La Escapador
Historical Fiction[COMPLETED] Nakakulong si Anastacia sa kahong ginawa para sa kanya ng lipunan -- pagkilos nang mayumi, pananatili sa loob ng tahanan, pag-aaral kung papaano maging mabuting ina at maybahay, at pagpapakasal sa lalaking itinakda sa kanya ng kanyang mg...
